السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

512

تفسير الميزان ( فارسي )

رَحِيمٌ » ) * جانب رجاء را قوت مىدهد . * ( « خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِها وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ) * كلمه « تطهير » به معناى بر طرف كردن چرك و كثافت از چيزى است كه بخواهند پاك و صاف شود و آماده نشو و نماء گردد و آثار و بركاتش ظاهر شود ، و كلمه « تزكيه » به معناى رشد دادن همان چيز است ، بلكه آن را ترقى داده خيرات و بركات را از آن بروز دهد ، مانند درخت كه با هرس كردن شاخه هاى زائدش ، نموش بهتر و ميوه اش درشتتر مىشود ، پس اينكه هم تطهير را آورد و هم تزكيه را ، خيال نشود كه تكرار كرده ، بلكه نكته لطيفى در آن رعايت شده است ، پس اينكه فرمود : * ( « خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً » ) * رسول خدا ( ص ) را امر مىكند به اينكه صدقه را از اموال مردم بگيرد ، و اگر نفرمود : « من مالهم » بلكه فرمود : * ( « مِنْ أَمْوالِهِمْ » ) * براى اين است كه اشاره كند به اينكه صدقه از انواع و اصنافى از مالها گرفته مىشود ، يك صنف نقدينه ، يعنى طلا و نقره ، صنف ديگر اغنام ثلاثه ، يعنى شتر و گاو و گوسفند ، نوع سوم غلات چهارگانه ، يعنى گندم و جو و خرما و كشمش . و جمله * ( « تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ » ) * خطاب به رسول خدا ( ص ) است ، نه اينكه وصف زكات باشد ، به دليل اينكه بعدا مىفرمايد : « بها » يعنى با صدقه ، و معناى آن اين است كه : اى محمد ! از اصناف مالهاى مردم زكات بگير ، و آنها را پاك و اموالشان را پر بركت كن . و كلمه « صل » از « صلاة » و به معناى دعا است ، و از سياق استفاده مىشود كه مقصود از اين دعا ، دعاى خير به جان و مال ايشان است ، هم چنان كه از سنت چنين به يادگار رسيده كه آن جناب در برابر كسى كه زكات مىداده چنين دعا مىكرده كه : خدا به مالت خير و بركت مرحمت فرمايد . و در جمله * ( « إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ » ) * كلمه « سكن » به معناى چيزى است كه دل را راحتى و آرامش بخشد ، و منظور اين است كه نفوس ايشان به دعاى تو سكونت و آرامش مىيابد ، و اين خود نوعى تشكر از مساعى ايشان است ، هم چنان كه جمله * ( « وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ) * مايه آرامشى است كه دلهاى مكلفينى كه اين آيه را مىشنوند و يا مىخوانند بوسيله آن سكونت مىيابد . اين آيه شريفه متضمن حكم زكات مالى است ، كه خود يكى از اركان شريعت و ملت اسلام است ، هم ظاهر آيه اين معنا را مىرساند و هم اخبار بسيارى كه از طرق امامان اهل بيت ( ع ) و از غير ايشان نقل شده است .